Prime Esas Kazanç Nedir ve Nasıl Hesaplanır?

SGK primleri, çalışanların maaşlarından kesilen ve işveren tarafından ödenen sosyal güvenlik katkı paylarıdır. Peki bu primler hangi tutar üzerinden hesaplanır? İşte bu noktada prime esas kazanç kavramı devreye girer. Prime esas kazanç, sigorta primlerinin hesaplanmasında temel alınan brüt ücret tutarıdır.

Bu rehberde, prime esas kazancın ne olduğunu, hangi gelirlerin prime esas kazanca dahil edildiğini, hangi gelirlerin dahil edilmediğini ve 2026 yılı güncel rakamlarıyla nasıl hesaplandığını detaylıca ele alıyoruz.

Prime Esas Kazanç Nedir?

Prime esas kazanç, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na göre, sigorta primlerinin hesaplanmasında esas alınan günlük veya aylık brüt ücret tutarıdır. Bu tutar üzerinden hem çalışan (işçi) hem de işveren payı sigorta primleri hesaplanır.

Prime esas kazanç, sadece çıplak maaştan ibaret değildir. İşçiye sağlanan bazı yan haklar ve ek ödemeler de bu kazanca dahil edilir. Ancak her ek ödeme prime esas kazanca dahil edilmez; kanunda belirtilen istisnalar bulunur.

Prime Esas Kazanca Dahil Olan Gelirler

5510 sayılı Kanun'un 80. maddesine göre, aşağıdaki ödemeler prime esas kazanca dahildir:

• Brüt ücret: Çalışanın esas aldığı aylık brüt maaş
• Prim ve ikramiyeler: Düzenli olarak ödenen prim, ikramiye, yakacak yardımı gibi ödemeler
• Fazla mesai ücretleri: Yasal sınırlar içinde yapılan fazla mesai ödemeleri
• Yemek yardımı: İşyerinde veya dışarıda sağlanan yemek bedelleri (belirli istisnalar hariç)
• Yol yardımı: Çalışanın işyerine ulaşımı için yapılan ödemeler
• Hafta tatili ve genel tatil ücretleri: Bu günlerde çalışma karşılığı ödenen ücretler

Prime Esas Kazanca Dahil Olmayan Gelirler

Bazı ödemeler prime esas kazanca dahil edilmez. Bunlar:

• Kıdem tazminatı: İşten ayrılma durumunda ödenen kıdem tazminatı prime esas kazanca dahil değildir.
• İhbar tazminatı: İhbar süresine uyulmaması durumunda ödenen tazminat prime esas kazanca dahil değildir.
• Yemek yardımı (istisna tutarı): Belirli bir günlük tutarın (2026 için güncel rakam kontrol edilmelidir) üzerindeki yemek bedelleri prime esas kazanca dahildir; istisna tutarı dahil değildir.
• Çocuk yardımı ve aile yardımı: Belirli istisna tutarları aşmadığı sürece prime esas kazanca dahil değildir.
• Doğum yardımı ve ölüm yardımı: Bu tür sosyal yardımlar prime esas kazanca dahil değildir.
• Yol yardımı (istisna tutarı): Belirli bir aylık tutarın altındaki yol yardımları prime esas kazanca dahil değildir.

Prime Esas Kazanç Dahil/Dahil Değil Özet Tablosu

Prime Esas Kazanç Alt ve Üst Sınırları (2026)

Prime esas kazancın bir alt sınırı (taban) ve bir üst sınırı (tavan) bulunur. Bu sınırlar, her yıl bir önceki yılın brüt asgari ücretine göre belirlenir.

Prime esas kazanç, bu alt sınırın altında olamaz. Eğer çalışanın prime esas kazancı alt sınırdan düşükse, primler alt sınır üzerinden hesaplanır. Üst sınır ise, prime esas kazancın azami tutarını belirler; bu sınırın üzerindeki kazançlar prim hesaplamasına dahil edilmez.

Prime Esas Kazanç Nasıl Hesaplanır?

Prime esas kazanç hesaplaması şu adımlarla yapılır:

1. Brüt ücret belirlenir: Çalışanın aylık brüt maaşı tespit edilir.
2. Yan haklar eklenir: Prime esas kazanca dahil olan prim, ikramiye, fazla mesai, yemek yardımı (istisna üstü) gibi ek ödemeler brüt ücrete eklenir.
3. İstisnalar düşülür: Kanunda belirtilen istisna tutarları (yemek, yol, çocuk yardımı gibi) düşülür.
4. Alt ve üst sınır kontrolü yapılır: Hesaplanan tutar, o yılın prime esas kazanç alt ve üst sınırları ile karşılaştırılır.
5. Günlük kazanç hesaplanır: Aylık prime esas kazanç, 30 güne bölünerek günlük kazanç bulunur.
6. SGK primleri hesaplanır: Günlük kazanç üzerinden işçi ve işveren payı prim oranları uygulanır.

Prime Esas Kazanç Neden Önemlidir?

• Sigorta primlerinin doğru hesaplanmasını sağlar: Emeklilik, sağlık, işsizlik gibi sigorta kollarına yapılan katkılar doğru hesaplanır.
• Emeklilik maaşını etkiler: Prime esas kazanç, emeklilik maaşının hesaplanmasında temel faktördür. Yüksek PEK, daha yüksek emekli maaşı anlamına gelir.
• İşveren maliyetini belirler: İşverenin ödeyeceği SGK prim yükü, prime esas kazanç üzerinden hesaplanır.
• Yasal uyum sağlar: Doğru PEK hesaplaması, SGK denetimlerinde cezai yaptırımlardan korur.

Prime Esas Kazanç Hesaplamada Doğruluk Hayati Önem Taşır

Prime esas kazanç, çalışanların sosyal güvenlik haklarının temelini oluşturur. Doğru hesaplanması, hem çalışanın emeklilik maaşını hem de işverenin yasal yükümlülüklerini doğrudan etkiler.

• Brüt ücret ve yan hakları doğru belirleyin
• Kanuni istisnaları mutlaka dikkate alın
• Alt ve üst sınırları kontrol edin
• Güncel mevzuat değişikliklerini takip edin
• Kesin hesaplama için mali müşavir desteği alın

Unutmayın: Bu rehber yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Kesin hesaplamalar için SGK mevzuatını veya bir mali müşaviri referans almanız önerilir.

Taskiva Hakkında: Ana Sayfa | Dijital PDKS ve İK Yönetimi | Demo Talep Edin | Fiyatlandırma

Resmi Kaynaklar: 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu | SGK Resmi Sitesi